Zakład Fizjologii Nerek i Płynów Ustrojowych

Kierownik Zakładu:

prof. dr hab. Elżbieta Kompanowska-Jezierska - tel. 22 60 86 546

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

Pracownicy naukowi:

prof. dr hab. Janusz Sadowski - tel. 22 60 86 564; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

dr hab. Bożena Bądzyńska - tel. 22 60 86 620, 60 86 443; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

dr hab. Leszek Dobrowolski - tel. 2260 86 621; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

dr inż. Marta Kuczeriszka - tel. 22 60 86 564, 60 86 443; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

dr hab. Agnieszka Walkowska - tel. 22 60 86 546, 60 86 443; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

dr inż. Olga Gawryś - tel. 22 60 86 621; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

Doktoranci:

mgr inż. Iwona Baranowska - tel. 22 60 86 621; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. (KNOW)

 

Ogólny profil badawczy:

Wewnątrznerkowe krążenie krwi: czynnik determinujący czynność wydalniczą nerek, homeostazę płynów ustrojowych i ciśnienie tętnicze krwi. Badania nad chorobą nadciśnieniową z zastosowaniem różnych modeli zwierzęcych. Badania nad cukrzycą indukowaną podaniem streptozotocyny u szczurów.

 

Obecnie prowadzone badania – stosowana metodyka:

Badania koncentrują się na współdziałaniu hormonów naczyniowych, wazoaktywnych czynników parakrynnych (prostaglandyn, eikozanoidów zależnych od cytochromu P-450, endoteliny a także NO, ATP, adenozyny i bradykininy) oraz wpływów nerwowych w regulacji krążenia krwi w korze i rdzeniu nerki. W doświadczeniach na nerce in situ narkotyzowanych szczurów, całkowity przepływ krwi przez nerkę mierzony jest za pomocą sondy ultradźwiękowej na tętnicy nerkowej. Metodyka laser-Doppler służy do mierzenia zmian ukrwienia kory, rdzenia zewnętrznego i wewnętrznego nerki. W niektórych badaniach mierzy się tlenek azotu w tkance kory i rdzenia (elektrody NO-selektywne). Substancje aktywne podaje się donaczyniowo (dożylnie lub do t. nerkowej) lub bezpośrednio do śródmiąższu (tkanki) rdzenia lub kory nerki. W badaniach wpływów nerwowych na mikrokrążenie nerkowe stosuje się m.in. własną, nieinwazyjną metodę odnerwienia nerki szczura, umożliwiającą poznanie wczesnych następstw odnerwienia. Prowadzone są też badania na zwierzętach czuwających, którym podaje się substancje badane: podskórnie, dootrzewnowo czy jako składniki diety, a w sposób nieinwazyjny (pomiar na ogonie metodą pletysmograficzną) lub inwazyjny (metodą telemetrii) mierzy ciśnienie tętnicze krwi i prowadzi obserwacje w klatkach metabolicznych. Badania z tego zakresu dotyczą szczególnie nadciśnienia tętniczego powstającego spontanicznie czy też związanego z wysokim spożyciem sodu (tzw. nadciśnienia sodozależnego) i sposobów zapobiegania jego powstawaniu przez ingerencję w różne procesy metaboliczne np. syntezy NO czy szlak cytochromu P-450 i inne mechanizmy regulujące ukrwienie wewnątrznerkowe. Prowadzimy też badania przydatności nowych związków, jako potencjalnych nośników leków.

 

Stanowisko Metaboliczno-Telemetryczne:

W ramach Zakładu Fizjologii Nerek i Płynów Ustrojowych powstało Stanowisko Metaboliczno-Telemetryczne zawierające zautomatyzowany, zintegrowany zestaw do przewlekłych badań metabolicznych i telemetrycznych na małych zwierzętach zakupiony dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu wspierania infrastruktury badawczej w ramach Funduszu Nauki i Technologii Polskiej, które obecnie funkcjonuje w obrębie Środowiskowego Laboratorium Behawioralno-Metaboliczne (ŚLBM). Więcej informacji na stronie Stanowiska (strona www).

(http://www.imdik.pan.pl/pl/dla-pracownikow/347-stanowisko-metaboliczno-telemetryczne-zakladu-fizjologii-nerek-i-plynow-ustrojowych)

 

Obecnie prowadzone badania - tematy badawcze:

Rola unerwienia nerek w regulacji krążenia nerkowego oraz ciśnienia tętniczego krwi w warunkach zmiennej podaży sodu. (Agnieszka Walkowska)

Rola receptorów purynowych w regulacji wewnątrznerkowego krążenia krwi i wydalania nerkowego w cukrzycy indukowanej streptozotocyną u szczura. (Leszek Dobrowolski)

Antyhipertensyjne właściwości peptydów z nasion rzepaku u szczurów. Ich potencjalne znaczenie w nowym mechaniźmie szlaku przetwarzania Ang I. (Elżbieta Kompanowska-Jezierska)

Znaczenie rdzenia nerki w regulacji wydalania nerkowego i ciśnienia tętniczego krwi: próby obniżania ciśnienia u szczurów z nadciśnieniem przez przedłużone lub przewlekłe eksperymentalne zwiększenie perfuzji rdzenia. (Bożena Bądzyńska)

Znaczenie zwiększonej ekspresji śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF-A) w regulacji ciśnienia tętnicze krwi szczurów spontanicznie nadciśnieniowych. (Olga Gawryś)

 

Obecnie realizowane granty:

Projekt badawczy własny: „Efektywność nowych mieszanin lipofekcyjnych opartych na pochodnych alkoholi poliizoprenoidowych w zwiększaniu ekspresji śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF-A): wpływ na ciśnienie tętnicze krwi szczurów spontanicznie nadciśnieniowych”. Grant NCN PRELUDIUM  (2016-2019), kierownik: dr inż. Olga Gawryś

Projekt badawczy własny: „Rola angiotensyny 1-7 w mechanizmie przeciwdziałania efektom stresu oksydacyjnego w modelu cukrzycy - badania wstępne”. Grant NCN MINIATURA (2018-2019), kierownik: dr inż. Marta Kuczeriszka

Projekt badawczy własny: „Rola interakcji między receptorami purynowymi P1 i biodostępnością tlenku azotu w regulacji wewnątrznerkowego krążenia krwi oraz wydalania nerkowego w cukrzycy, w modelu zwierzęcym”. Grant NCN OPUS (2018-2021), kierownik:  dr hab. Leszek Dobrowolski 

Projekt badawczy własny: „Badanie mechanizmów hipotensyjnego działania stabilnego analogu 14,15-kwasu epoksyeikozatrienowego - EET-A”. Grant NCN HARMONIA (2018-2021), kierownik: prof. dr hab. Elżbieta Kompanowska-Jezierska

 

Współpraca:

  • 2017-2019 – „Renina-angiotensyna, endotelina i metabolity CYP-450 – rola w przewlekłej niewydolności nerek” - dwustronny projekt wymiany osobowej z Instytutem Fizjologii w Pradze (nr. proj. PAN-17-13), konkurs ”2016 Call for Bilateral Mobility Projects Proposals”  – w ramach „Umowy o współpracy naukowej między Czeską Akademią Nauk a Polską Akademią Nauk na lata 2017-2019”.

  • W ramach programu „Erasmus+”: University of Seville, School of Pharmacy, Department of Physiology. (dr inż. Olga Gawryś)

  • Prof. Ludek Cervenka, Center for Experimental Medicine, Institute for Clinical and Experimental Medicine, Prague, Czech Republic

  • Prof. Louis G. Navar, Department of Physiology, Hypertension and Renal Center, Tulane University Health Sciences Center, New Orleans, Louisiana, USA

 

Patenty

2017 – patent PAT.226845 na wynalazek nr. P-406517 „Kwas kynureninowy do zastosowania w leczeniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu”. Nr zgłoszenia: P-406517, data zgłoszenia: 13.12.2013 r., uzyskano: 03.04.2017 r.

 

Aparatura pozostająca w dyspozycji:

  • Przepływomierz firmy Transonic – aparat do pomiaru przepływu krwi w  naczyniach za pomocą sondy ultradźwiękowej, pomiar typu "transit – time";

  • Przepływomierz typu laser laser-Doppler firmy Perimed – aparat do lokalnego pomiaru zmian przepływu krwi w tkankach;

  • Czytnik FLUO STAR Omega – płytkowy czytnik fluorescencyjno-luminescencyjno-absorpcyjny;

  • Aparat do pomiaru sygnału tlenku azotu w tkance ISO-NOP firmy WPI;

  • Osmometr firmy Gonotec – aparat do oznaczania osmolalności płynów ustrojowych i w roztworach;

  • Fotometr płomieniowy firmy Jenway – aparat do pomiaru stężenia sodu, potasu, litu i wapnia w płynach ustrojowych i roztworach;

  • Aparat CODA firmy Kent Scientific do nieinwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi u czuwających gryzoni;

  • Aparat RCBII firmy IITC (USA) do nieinwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi u czuwających gryzoni;

  • Aparat do pomiaru ciśnienia firmy Stoelting – do inwazyjnego pomiaru ciśnienia skurczowego, rozkurczowego i średniego krwi oraz częstości skurczów serca.

 

Wybrane publikacje z lat 2017 - 2013:

Roszkowska-Chojecka MM, Walkowska A, Sadowski J, Dobrowolski L: Clopidogrel partially counteracts adenosine-5'-diphosphate effects on blood pressure and renal hemodynamics and excretion in rats.Am J Med Sci 2018; w druku 

Kala P, Sedláková L, Škaroupková P, Kopkan L, Vaňourková Z, Táborský M, Nishiyama A, Hwang SH, Hammock BD, Sadowski J, Melenovský V, Imig JD, Červenka L. Effect of angiotensin-converting enzyme blockade, alone or combined with blockade of soluble epoxide hydrolase, on the course of congestive heart failure and occurrence of renal dysfunction in Ren-2 transgenic hypertensive rats with aorto-caval fistula.Physiol Res. 2018, w druku.

Pokorný M, Mrázová I, Šochman J, Melenovský V, Malý J, Pirk J, Červenková L, Sadowski J, Čermák Z, Volenec K, Vacková Š, Maxová H, Červenka L, Netuka I: Isovolumic loading of the failing heart by intraventricular placement of a spring expander attenuates cardiac atrophy after heterotopic heart transplantation. Biosci Rep. 2018. pii: BSR20180371.

Červenka L, Husková Z, Kopkan L, Kikerlová S, Sedláková L, Vaňourková Z, Alánová P, Kolář F, Hammock BD, Hwang SH, Imig JD, Falck JR, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E, Neckář J: Two pharmacological epoxyeicosatrienoic acid-enhancing therapies are effectively antihypertensive and reduce the severity of ischemic arrhythmias in rats with angiotensin II-dependent hypertension. J Hypertens. 2018; 36(6):1326-41.

Čertíková Chábová V, Kujal P, Škaroupková P, Varňourková Z, Vacková Š, Husková Z, Kikerlová S, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E, Baranowska I, Hwang SH, Hammock BD, Imig JD, Tesař V, Červenka L: Combined Inhibition of Soluble Epoxide Hydrolase and Renin-Angiotensin System Exhibits Superior Renoprotection to Renin-Angiotensin System Blockade in 5/6 Nephrectomized Ren-2 Transgenic Hypertensive Rats with Established Chronic Kidney Disease. Kidney Blood Press Res. 2018; 43(2):329-49.

Pokorný M, Mrázová I, Malý J, Pirk J, Netuka I, Vaňourková Z, DoleŽelová Š, Červenková L, Maxová H, Melenovský V, Šochman J, Sadowski J, Červenka L: Effects of increased myocardial tissue concentration of myristic, palmitic and palmitoleic acids on the course of cardiac atrophy of the failing heart unloaded by heterotopic transplantation. Physiol Res. 2018; 67(1):13-30.

Kuczeriszka M, Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J, Prieto MC, Navar LG: Modulating Role of Ang1-7 in Control of Blood Pressure and Renal Function in AngII-infused Hypertensive Rats.Am J Hypertens. 2018; 31(4):504-11. 

Gawrys O, Baranowska I, ..., Kompanowska-Jezierska EInnovative lipid-based carriers containing cationic derivatives of polyisoprenoid alcohols augment antihypertensive effectiveness of candesartan in spontaneously hypertensive rats. Hypertens Res. 2018; 41(4):234-45.

Jaworska K, Huc T, Samborowska E, Dobrowolski L, BielinskaK, Gawlak M, Ufnal M: Hypertension in rats is associated with an increased permeability of the colon to TMA, a gut bacteria metabolite. PLoS One. 2017 Dec 13;12(12):e0189310.

Sporková A, ..., Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J, Maxová H, Červenka L: Fenofibrate Attenuates Hypertension in Goldblatt Hypertensive Rats: Role of 20-Hydroxyeicosatetraenoic Acid in the Nonclipped Kidney. Am J Med Sci. 2017; 353(6):568-79.

Walkowska A, Pawlak M, Jane SM, Kompanowska-Jezierska E, Wilanowski T: Effects  of high and low sodium diet on blood pressure and heart rate in mice lacking the functional grainyhead-like 1 gene. Physiol Res. 2017; 66(1):163-65.

Sporková A, Husková Z, Škaroupková P, Rami Reddy N, Falck JR, Sadowski J, Červenka L: Vasodilatory responses of renal interlobular arteries to epoxyeicosatrienoic acids analog are not enhanced in Ren-2 transgenic hypertensive rats: evidence against a role of direct vascular effects of epoxyeicosatrienoic acids in progression of experimental heart failure.  Physiol Res. 2017; 31;66(1):29-39.

Sedláková L, ..., Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E, ..., Červenka L: Renin-angiotensin system blockade alone or combined with ET(A) receptor blockade: effects on the course of chronic kidney disease in 5/6 nephrectomized Ren-2 transgenic hypertensive rats.   Clin Exp Hypertens.2017; 39(2):183-95.

Bądzyńska B, Lipkowski A.W, Sadowski J: An antihypertensive opioid: Biphalin, a synthetic non-addictive enkephalin analog decreases blood pressure in spontaneously hypertensive rats.Pharmacol Rep. 2016; 68(1):51-5.

Kuczeriszka M, Lipkowski AW, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E: An endomo-rphine analog ([d-Ala2]-Endomorphin 2, TAPP) lowers blood pressure and enhances tissue nitric oxide in anesthetized rats. Pharmacol Rep. 2016; 68(3):616-19.

Husková Z, ....., Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J, Kramer HJ, Červenka L: Intrarenal alterations of the angiotensin-converting enzyme type 2/angiotensin 1-7 complex of the renin-angiotensin system do not alter the course of malignant hypertension in Cyp1a1-Ren-2 transgenic rats. Clin Exp Pharmacol Physiol. 2016;43(4):438-49.

Sporková A, Reddy RN, Falck JR, Imig JD, Kopkan L, Sadowski J, Červenka L: Interlobular Arteries From 2-Kidney, 1-Clip Goldblatt Hypertensive Rats' Exhibit-Impaired Vasodilator Response to Epoxyeicosatrienoic Acids.  Am J Med Sci. 2016; 351(5):513-9.

Červenka L, Škaroupková P, Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J:Sex-linked differences in the course of chronic kidney disease and congestive heart failure: a study in 5/6 nephrectomized Ren-2 transgenic hypertensive rats with volume overload induced using aorto-caval fistula.  Clin Exp Pharmacol Physiol. 2016; 43(10): 883-95.

Jíchová Š, ...., Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E, ...., Imig JD, Červenka L: Epoxyeicosatrienoic acid analog attenuates the development of malignant hypertension, but does not reverse it once established: a study in Cyp1a1-Ren-2 transgenic rats. J Hypertens. 2016; 34(10): 2008-25.

Bądzyńska B, Lipkowski AW, Olszyński KH, Sadowski J: Different blood pressure responses to opioids in 3 rat hypertension models: role of the baseline status of sympathetic and renin-angiotensin systems.Can J Physiol Pharmacol. 2016; 94(11):1159-69.

Doleželová Š, Jíchová Š, ...,  Sadowski J, Červenka L, Kopkan L: Progression of hypertension and kidney disease in aging fawn-hooded rats is mediated by enhanced influence of renin-angiotensin system and suppression of nitric oxide system and epoxyeicosanoids. Clin Exp Hypertens. 2016; 26:1-8.

Kuczeriszka M, Dobrowolski L, Walkowska A, Sadowski J: Influence of P2X receptors on renal medullary circulation is not altered by angiotensin II pretreatment. Pharmacol Rep.2016; 68:1230-36.

Tomasova L, Dobrowolski L, ...., Ostaszewski R, Ufnal M. Intracolonic hydrogen sulfide lowers blood pressure in rats. Nitric Oxide 2016; 22;60:50-8.

 Jíchová Š, Doleželová Š, Kopkan L, Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J, Červenka L: Fenofibrate Attenuates Malignant Hypertension by Suppression of the Renin-angiotensin System: A Study in Cyp1a1-Ren-2 Transgenic Rats. Am J Med Sci. 2016; 352(6):618-30.

Jichova S, Kopkan L, Huskova Z, ......, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E  et al: .Epoxyeicosatrienoic acid analog attenuates the development of malignant hypertension, but does not reverse it once established: a study in Cyp1a1-Ren-2 transgenic rats. J Hypertens. 2016; 34(10):2008-25.

Dobrowolski L, Kuczeriszka M, Castillo A, Majid DS, Navar LG: Role of atrial natriuretic peptide in mediating the blood pressure-independent natriuresis elicited by systemic inhibition of nitric oxide. Pflugers Arch. 2015; 467(4):833-41.

Hampl V, Herget J, Bíbová J, ..., Sadowski J, Červenka L. Intrapulmonary activation of the angiotensin-converting enzyme type 2/angiotensin 1-7/G-protein-coupled Mas receptor axis attenuates pulmonary hypertension in Ren-2 transgenic rats exposed to chronic hypoxia. Physiol Res. 2015; 64(1):25-38.

Pawlak M, Walkowska A, ..., Kompanowska-Jezierska E, Wilanowski T. Consequences of the loss of the Grainy head-like 1 gene for renal gene expression, regulation of blood pressure and heart rate in a mouse model. Acta Bioch Pol. 2015; 62(2):287-96.

Roszkowska-Chojecka MM, Walkowska A, Gawryś O, Baranowska I, ..., Kompanowska-Jezierska E. Effects of chymostatin, a chymase inhibitor, on blood pressure, plasma and tissue angiotensin II, renal haemodynamics and renal excretion in two models of hypertension in the rat. Exp Physiol. 2015; 100(9):1093-105.

Walkowska A, Kuczeriszka M, Sadowski J, Olszyński KH, Dobrowolski L, Červenka L, Hammock BD, Kompanowska-Jezierska E. High salt intake increases blood pressure in normal rats: putative role of 20-HETE and no evidence on changes in renal vascular reactivity.  Kidney Blood Press Res. 2015; 40(3):323-42.

Bądzyńska B, Lipkowski AW, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E. Vascular effects of a tripeptide fragment of novokinine in hypertensive rats: Mechanism of the hypotensive action.  Pharmacol Rep. 2014; 66(5):856-61.

Gawryś O, Polkowska M, Roszkowska-Chojecka MM, ..., Kompanowska-Jezierska E: Effects of liposomes with polyisoprenoids, potential drug carriers, on the cardiovascular and excretory system in rats.  Pharmacol Rep. 2014; 66(2):273-78.

Gawrys O, Olszynski KH, Gawarecka, K, Swiezewska E, Masnyk M, Kompanowska-Jezierska E: Cationic derivative of polyprenol, a potential component of liposomal drug carriers, does not alter renal function in rats.  Eur J Lipid Sci Tech. 2014; 116(5):659-62

Sporková A, ...., Kompanowska-Jezierska E, Sadowski J, Kramer HJ, Cervenka L: Different mechanisms of acute versus long-term antihypertensive effects of soluble epoxide hydrolase inhibition: studies in Cyp1a1-Ren-2 transgenic rats. Clin Exp Pharmacol Physiol. 2014; 41(12):1003-13.

Kuczeriszka M, Dobrowolski L, Walkowska A, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E. Adenosine Effects on Renal Function in the Rat: Role of sodium Intake and Cytochrome P450. Nephron Physiol. 2013; 123:1-5.

Walkowska A, Sadowski J, Kompanowska-Jezierska E. Oxidative stress and neuronal NOS activity: putative determinants of rapid hypertensive response to renal denervation in anaesthetised rats. Physiol Res. 2013; 32:257-66.